Ներկա դրությամբ  ԱՀ  տարածքում գործում են 26 հիդրոէլեկտրակայաններ, որոնք բավական լուրջ դերակատարում ունեն էներգետիկայի ոլորտում և հանդիսանում են կարևոր հայրենական արտադրանք տվող կառույցներ, որոնք, հատկապես հաշվի առնելով արտաքին քաղաքականության սպառնալիքներն ու վտանգները, հատուկ ռազմավարական նշանակություն ունեն մեր երկրի անվտանգության համար:

Սակայն ոչ արդյունավետ, ավանդական ջրօգտագործումից ժառանգած և ընթացիկ գործունեության արդյունքում հյուծված ջրային ռեսուրսները վերականգնելու հարցը  դարձել է հրատապ:  Ելնելով ԼՂՀ Ջրային օրենսգրքի 88-րդ հոդվածի՝ ՀՏԿ-ի վթարի հետևանքով առաջացող աղետները կանխելու նպատակով` արգելվում է ՀՏԿ-ն օգտագործման հանձնելը և օգտագործելը՝ առանց՝ պատվարներում և կարևորագույն հիդրոտեխնիկական այլ կառուցվածքներում հսկիչ-չափիչ սարքերի և նախագծով նախատեսված դիտակետերի ցանցի ներդրման և 32-րդ հոդվածի՝ ջրօգտագործման թույլտվության պահանջներից (ջրառի կետերն ապահովել ջրաչափական դիտակետով ու կատարել ջրառի հաշվառում) և հաշվի առնելով այն հանգամանքը,  որ  ջրօգտագործման թույլտվությամբ  տրամադրված և փաստացի օգտագործված ջրի ծավալի անհամապատասխանություններ են առաջանում ,ԱՀ բնապահպանության և բնական ռեսուրսների նախարարությունը հոսակորուստների կրճատման ցանկալի  արդյունքի  հասնելու նպատակով  նախատեսեց իրականացնել փոքր հիդրոէլեկտրակայանների ջրաչափական մշտադիտարկման կենտրոնացված համակարգի ներդրման միջոցառումների ծրագիր, որը հիմք կհանդիսանա  շտկելու ոչ արդյունավետ, ավանդական ջրօգտագործումից ժառանգած և ընթացիկ գործունեության արդյունքում հյուծված ջրային ռեսուրսները՝ ապահովելով շրջակա միջավայրի պահպանության հետագա կայուն զարգացումը, բնական  ռեսուրսների վերականգնման  և ողջամիտ  օգտագործման պահանջները: ՓՀԷԿ-երի ջրաչափական մշտադիտարկման կենտրոնացված համակարգի ներդրման համար «Լոկատոր» ՓԲԸ-ի հետ պայմանագիր է կնքվել: Համակարգն իրենից ներկայացնում է էներգետիկ ռեսուրսների հեռուստաչափական տվյալների դիտարկման և վերլուծության առցանց  բազմաօգտատերային համակարգ:

Հաշվի առնելով Արցախի Հանրապետության կառավարության 2019 թվականի մարտի 19-ի N 164-Ա որոշմամբ հաստատված  «Արցախի  Հանրապետության  փոքր հիդրոէլեկտրակայանների ջրաչափական մշտադիտարկման կենտրոնացված համակարգի ներդրման  միջոցառումների 2019 թվականի ծրագիր»-ը, ս.թ. փետրվարի 4-ին մեր  նախարարությունը  հիդրոէլեկտրակայանների ներկայացուցիչների հետ համատեղ խորհրդակցություն հրավիրեց, որի ընթացքում տեղի ունեցավ Շահումյանի շրջանի  Լև-1 ՓՀԷԿ-ի   ջրաչափական մշտադիտարկման կենտրոնացված  համակարգի տեղադրման և շահագործման ցուցադրում, այնուհետև «Locator-SCADA» մշտադիտարկման համակարգի  ներկայացում  և ցուցադրում: Արդյունքում որոշվեց, որ մշտադիտարկման համակարգի տեղադրման աշխատանքներն ընկերությունները պետք է իրականացնեն մինչև սույն թվականի մայիսի 31-ը: Այդ մասին գրությամբ տեղեկացրել ենք ընկերություններին  և միաժամանակ նշել, որ վերոնշված պահանջը չկատարելը հիմք կհանդիսանա, օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, ջրօգտագործման  թույլտվությունը դադարեցնելու և առ  ոչինչ ճանաչելու համար:

Միաժամանակ՝ համաձայն  ԱՀ բնապահպանության և բնական ռեսուրսների նախարարի 2019թ. փետրվարի 07-ի <<Փոքր հիդրոէլեկտրակայանների ջրօգտագործման թույլտվությունների ջրաչափերի և մակարդակաչափերի առկայության ստուգման մասին>> N10  հրամանի՝ հունիսի 1-ից մինչև 14-ը բնապահպանական և ընդերքի պետական տեսչության կողմից կատարված ուսումնասիրությունների և ստուգումների արդյունքում  պարզվել է, որ

-ջրաչափական սարքեր տեղադրվել են 12 ,մասնավորապես <<Կար Հաս>>ՍՊԸ Աղավնո-Կ,<<Իմաստ>>ՍՊԸ ՀԱԿ, <<Հիմնաքար>>ՓԲԸ Բերդիկ, <<ԱրցախՀԷԿ>>ԲԲԸ Թրղե1, Թրղե2, Թրղե3,  Թրղե4,  <<Տում ՀԷԿ>> ՍՊԸ Տում, <<Թարթառ Էներջի Ինվեստ>> ՍՊԸ Գետավան, <<Լև Էներջի>>ՍՊԸ Աղավնո, <<Վիսավտ>>ՍՊԸ Ջերմաջուր, <<Վիկինգ>>ՍՊԸ Սյունիք ՓՀԷԿ-երում.

– մակարդակաչափեր  տեղադրվել են 3 ,մասնավորապես՝ <<ԱրցախՀԷԿ>>ԲԲԸ Լև-1, <<Վիսավտ>>ՍՊԸ Ջերմաջուր, <<ԿարՀաս>>ՍՊԸ Աղավնո-Կ ՓՀԷԿ-երում.

-ջրաչափական սարքեր  չեն տեղադրվել 7, մասնավորապես՝  <<Իզոտոպ Դելտա>> ՍՊԸ Սյունիք-1, <<Պրոտոն>>ՓԲԸ  Սյունիք-2, <<Ալֆամագ>>ՓԲԸ  Սյունիք-3,  <<Նետրինո>>ՓԲԸ Սյունիք-4 , «Թարթառ էներջի» ՍՊԸ Լև-2, <<Մեգատոն>>ՓԲԸ Եղեգնուտ,  <<Լիմեստոն>> ՍՊԸ Եղեգնուտ-1 ՓՀԷԿ-երում:

Գործող 26 ՀԷԿ-երից ջրաչափեր և մակարդակաչափեր հնարավոր չէ տեղադրել <<ԱրցախՀԷԿ>> ԲԲԸ Սարսանգ ՀԷԿ-ում և Մատաղիս-1 ՓՀԷԿ-ում, քանի որ տեղակայված են պատվարին կից, Մատաղիս-2 ՓՀԷԿ տեղակայված է ջրանցքի վրա: Թրղե 1, Թրղե 2, Թրղե 3 ՓՀԷԿ-երի համար տեղադրված է մեկ ջրաչափ, քանի որ հանդիսանում են կասկադային հիդրոէլեկտրակայաններ և տեղակայված են մեկը մյուսի հետևից:

«Լև Էներջի» ՍՊԸ Աղավնո ՓՀԷԿ-ի վրա ջրաչափ չի տեղադրվել՝ ապակյա մանրաթելային խողովակների վրա ջրաչափի տեղադրման անհնարինության պատճառով:

<<Ծովինար-Նարեկ>>ՍՊԸ Ակունք ՓՀԷԿ-ի փոքր հզորության /0,055Մվտ/ պատճառով սարքերը չեն տեղադրվել:

*«Թարթառ Էներջի» ՍՊԸ Լև-2 ՓՀԷԿ-ը ունեն «Լոկատոր» ՓԲԸ հետ կնքված պայմանագիր,սակայն ՀԷԿ-ի  կողմից պատրաստ չլինելու պատճառով ջրաչափ չի տեղադրվել:

Ստուգումների արդյունքում ԱՀ բնապահպանության և բնական ռեսուրսների նախարարության  բնապահպանական և ընդերքի պետական տեսչության կողմից  ՓՀԷԿ-երի ներկայացուցիչները  ս.թ.  հուլիսի 8-ին հրավիրվել են հարուցված գործի քննությանը, բայց չեն ներկայացել:

Համաձայն ԼՂՀ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի 275 և 276-րդ հոդվածների պահանջների, ս.թ. հուլիս 22-ին  ՓՀԷԿ-երի  ներկայացուցիչները նորից հրավիրվել են մասնակցելու վարչական գործի նյութերի քննությանը և միաժամանակ տեղեկացվել, որ չներկայանալու դեպքում վարչական գործի նյութերը քննության կառնվեն առանց նրանց մասնակցության:

<<Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ>>ԼՂՀ օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 632-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների ու   բնապահպանական և պետական տեսչության 2019թ.հուլիսի 23-ի որոշման համաձայն՝ ջրաչափեր չտեղադրած 6 ՓՀԷԿ-եր  ենթարկվել են վարչական պատասխանատվության/Լև-2 ՓՀԷԿ- պայմանագրի ժամկետը լրանում է   օգոստոսին,այդ իսկ պատճառով դեռ  վարչական պատասխանատվության չի ենթարկվել /:

Ներկա դրությամբ քննարկման փուլում է գտնվում վերը նշված ջրաչափեր չտեղակայած 7 ՓՀԷԿ-երի ջրօգտագործման թույլտվությունները դադարեցնելու և առ  ոչինչ ճանաչելու հարցը,իսկ մակարդակաչափերի տեղադրման աշխատանքների ժամկետը  նախատեսվում է երկարաձգել մինչև օգոստոսի 31-ը /մինչև օգոստոս ամսում  գետերի ջրի քանակության շատացման պատճառով/:

 

 

Վարչական իրավախախտումների  վերաբերյալ   N30 որոշում

Վարչական իրավախախտումների   վերաբերյալ  N31 որոշում  

Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ    N32 որոշում

Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ    N33 որոշում

Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ     N34 որոշում

Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ     N35 որոշում